Thứ năm, Ngày 22 Tháng 10 Năm 2021

VĂN NGHỆ DÂN GIAN

Gửi Email In trang Lưu
Sự tích khèn, trống, phong tục tập quán của người Mông

24/12/2020 14:53

  Ngày xa xưa, người Mông cũng như các dân tộc khác, thường sống thành bộ tộc. Tục truyền rằng Là Trứ là thủ lĩnh thủy tổ tài giỏi, cai quản bộ tộc Mông tại một vùng nọ. Là Trứ dùng lá cờ cho bộ tộc có hai màu, một nửa đỏ, một nửa đen, tượng trưng cho lửa và đất. Vùng đất của bộ tộc Mông khá bằng phẳng, người dân sinh sôi, phát triển. Những bộ tộc lân cận luôn muốn xâm lấn đất đai của Là Trứ, nhưng không sao chiếm được, vì thủ lĩnh Mông có quân đông, tướng giỏi.

 Khi dùng vũ lực không xong, bộ tộc nọ lân la kết thân, cho con trai đến làm rể nhà Là Trứ. Người con rể đi lại thân tình, thường xuyên chăm chỉ, trông nom mọi công việc giúp Là Trứ. Lâu ngày, biết được bí quyết, chiến lược của thủ lĩnh Mông, người con rể nói lộ cho bố đẻ của mình. Kẻ thông gia ác độc ấy cất quân đánh lấn, chiếm đất bộ tộc Mông. Bị đánh bất ngờ, trong lúc lâm nguy, Là Trứ đau xót dặn dò sáu người con trai rằng: 
 - Đây là bài học lớn, không chỉ riêng ở bộ tộc ta! Các con xé cờ đi, chia cho mỗi con một mảnh, chạy đến nơi nào yên ổn, hãy sống chân thành, gắn bó với mọi người, cảnh giác với kẻ gian; nhớ dán mảnh cờ nhỏ lên cửa chính để làm tin, biết mà tìm nhau. Nhớ thương nhau thì khi chết, dùng cờ đó để phủ mặt lúc liệm. Các con mỗi người hãy cầm theo cây sáo trúc trầm bổng nay cha ban cho, khi nào có việc thật hệ trọng thì thổi sáo thông báo cho nhau.  
 Nghe lời Là Trứ, sáu người con trai mỗi người cầm theo cây sáo, rồi xé vội lá cờ làm sáu mảnh nhỏ, ba người anh nhận được mảnh đỏ, ba người em nhận được mảnh đen. Làm xong, họ nhanh chóng tìm đường vượt sông, vượt núi, tìm nơi ẩn trú. Thông thường, anh em muốn tìm nhau, gọi nhau thì dùng lá rừng thổi cho nhau; gõ cây, gõ tre nứa làm ám hiệu thông báo cho nhau. 
 Một hôm, Là Trứ bỗng bị bộ tộc nọ rượt đuổi, bắn bị thương nặng, liền có lời trăng chối với người con út ở bên rằng:
 - Nếu chẳng may cha không qua khỏi, thương cha thì con đan cáng tre, nhờ người dân cùng khiêng cha lên rừng sâu, đến khi tìm được nơi an toàn mới dừng chân để chuẩn bị làm thủ tục chôn cha. Khi liệm, con phải cắt áo quần, mũ, dầy để khỏi bị kẻ cướp tranh. Xưa người Mông chôn người chết thành mộ đất, nay con xếp mộ đá cho cha, giống mộ của bộ tộc cạnh bên, để họ không biết mà xâm hại.
 Nói xong, Là Trứ qua đời, người em liền đan cáng tre, làm theo lời cha dặn. Đưa xác cha đến nơi an toàn mới dừng chân, lấy cây sáo thổi báo tin cho các anh biết; gõ mạnh vào cây gỗ lớn "Các, tùng, tùng" để thông báo việc cha mất. Không yên lòng, người em lấy phân dơi làm súng bùi nhùi, bắn ba phát thông báo việc linh thiêng - Một phát chỉ thiên báo cho Ngọc Hoàng, một phát xiên ngang báo cho họ hàng anh em, một phát xuống đất báo cho Diêm Vương. 
 Nghe được thông tin, các anh đều lặn lội tìm về chịu tang cha. Riêng người anh cả đang mắc kẹt ở bên kia sông, không sang được, liền gọi rằng:
 - Các em ơi, hãy cố gắng làm thủ tục đầy đủ, chu đáo cho cha nhé!  
 Con sông lớn chảy xiết, tiếng sóng ầm ầm, chẳng ai nghe rõ lời anh, chỉ loáng thoáng hình như anh nói rằng:  
 - Các em ơi, nhớ luân phiên cúng cho bố bằng thịt chó, rồi lại thịt lợn nhé.
 Các con của Là Trứ liền tìm chó, kiếm lợn lần lượt làm thủ tục cho cha, cúng cha trên cáng treo, vừa khi ấy nhờ người tìm gỗ làm áo quan. Các con cho đào huyệt rồi mới nhập áo quan cho cha, làm mọi việc đúng như lời cha dặn. Đồng thời anh em cũng thống nhất với nhau rằng từ nay trở đi, những ai nếu chưa có nơi bình yên thì khi có người chết, đều nên chôn mộ xếp đá; cửa mộ đàn ông thì xếp chín đá và hình mộ thon, cửa mộ đàn bà thì xếp bảy đá và hình mộ xòe.
 Mãi sau này, sáu người con của Là Trứ tìm được nơi ở bình yên, họ sống với nhau trong ngôi làng thân thiện. Người anh cả nói:
 - Các em ạ, bây giờ chúng ta chung sống yên ổn bên nhau, vật linh  thiêng do cha để lại, sáu cây sáo trúc cũng nên cho nó gắn bó suốt đời với nhau. 
 Từ đó anh em tìm loại gỗ mềm và dẻo làm bầu, đút sáu chiếc sáo vào bầu ấy, thổi lên trầm bổng reo vang, hình thành cây khèn Mông. 
Có người thì lại truyền rằng: Sáu người con của Là Trứ tìm được nơi ở bình yên, việc vui, việc buồn thì sáu anh em cùng cất tiếng sáo, réo rắt, reo vang cùng chia sẻ. Nhưng qua thời gian, các anh già đi, mất dần. Còn lại người em út, một tiếng sáo lẻ loi, sầu thẳm. Một hôm, em út lên trời than thân với ông Sấu vua trời. Ông Sấu thương tình, bảo rằng:
 - Con thương nhớ lời tiếng linh thiêng của các anh thì về tìm cây dẻo dai đục bầu, đút sáu cây sáo vào mà thổi lên. Con nên nhớ, cây đó là tiếng lòng, thổi được trong đám ma, trong sinh hoạt, khi ca vui. Con hãy đi tìm cây gỗ có tiếng vang lớn về làm trống. Trống chỉ được dùng khi có người chết.
 Người con út của Là Trứ trở về trần gian, làm y lời ông Sấu dặn, từ đó người Mông luôn có tục dùng khèn, trống như lời ông Sấu ban cho.
 Những câu chuyện xa xưa, hiện tại vẫn còn dấu ấn trong đời sống tâm linh của người Mông. Trên cửa chính của người Mông thường dán vải đỏ hoặc có nơi dán vải đen. Thường dùng vải đỏ, hoặc vải đen phủ mặt khi liệm người chết. Có nơi, còn tập tục: có người chết thì sáng cúng bằng chó, chiều cúng bằng lợn. Vùng nào cũng vậy, đều có tục cắt khăn, dép, áo, quần người chết trước khi liệm để không cho kẻ ác cướp lấy. Có một thời, người Mông thường dùng súng kíp bắn ba phát để báo hiệu khi có người chết. Một số nơi, người Mông còn tập tục làm cáng treo người chết khi làm ma, khiêng ra huyệt mới liệm vào áo quan rồi chôn. Hiện người Mông thường có hai dạng mộ: Mộ xếp đá và mộ đất. Người Mông, dù sống ở đâu, luôn đoàn kết, gắn bó, thân thiện với xóm làng, với các dân tộc. Khèn và trống là việc không thể thiếu trong đám ma. Ngoài ra, vui hội múa khèn là đời sống thường nhật của các chàng trai yêu thích thổi khèn.
                                                                             Giàng Thị Phương
                                                                                (Sưu tầm)



 
 

Tin khác

Quyết định (21/10/2020 16:10)

Hai chị em tranh một người chồng (19/08/2020 11:04)

Vui cười (30/07/2019 20:47)

Vui cười (27/06/2019 15:06)

Vui cười (26/04/2019 15:25)

VUI CƯỜI (25/03/2019 14:54)

Vui cười (24/01/2019 18:04)

Vui cười (18/12/2018 15:42)

Vui cười (10/12/2018 14:36)

Vui cười (31/10/2018 14:52)

xem tiếp

Nhân vật sự kiện lịch sử

Thơ mới đăng

Văn xuôi mới đăng

Thăm dò ý kiến

Bạn đang tích lũy tài sản gì?
Bất động sản
Tài sản cố định
Tiền gửi ngân hàng
Tiền mặt
Vàng