Thứ năm, Ngày 22 Tháng 10 Năm 2021

VĂN NGHỆ DÂN GIAN

Gửi Email In trang Lưu
Chàng Cóc

26/04/2021 08:49

  Ngày xưa, tại vùng núi cao nọ, có một bà già xấu xí, không có chồng, con, lủi thủi một mình sống khổ sở trong cái lán nhỏ. Ngày ngày bà tự làm lấy mọi việc lớn nhỏ để mưu sinh. 

 Quanh năm bốn mùa bà lam lũ, vất vả. Giấc ngủ đối với bà chỉ như một giấc mơ. Sáng dậy thật sớm đồ mẻn mén, nấu cám chăn lợn; tờ mờ sương, bà đã lùi lũi đi ra nương. Nhát cuốc thì bé nhỏ, nương ngô thì rộng lớn, bà một mình rẫy cỏ cây ngô, mãi mà chẳng chuyển dịch được bao xa. Mặt trời càng lên cao, lưng bà thêm còng xuống. Nhìn nhà người ta đông con cháu, bà buồn bã than phiền:
 - Tại sao mình cũng là người mà lại không có con, cháu để nhờ, để gọi như họ nhỉ?
 Một mình làm nương vắng vẻ, tiếng ve sầu, tiếng chim "bắt cô chói cột" kêu da diết làm người đàn bà cơ cực thêm sầu muộn, héo hon. Chiều về, lưng bà cõng đủ thứ: Rau lợn, củi đun, quả ngô, quả bí…Trời xẩm tối bà mới về nhà, rồi gánh nước, xay ngô, nấu ăn.
 Con đường đi gánh nước, đá gập ghềnh, bà phải lần từng bước đi mãi mới tới vũng nước tận khe sâu. Đi gánh nước nhọc nhằn, nhưng giờ phút múc nước là lúc nhẹ nhàng thảnh thơi nhất. Một hôm, bà vừa múc nước vừa thả hồn mơ mộng, than rằng:
 - Ước gì ta có một người con trai thì đâu phải khổ thế này. 
 Lúc ấy, con trai út của vua Thủy Tề đi du xuân, qua gần đó, nghe thấy lời bà. Thấy bà là người hiền hậu, chăm chỉ, lủi thủi thật đáng thương, chàng liền hóa thành một con Cóc nhẩy vào gáo nước của bà. Giật mình, bà đổ gáo nước để hất Cóc ra ngoài rồi múc gáo nước khác, lại thấy Cóc nhảy vào gáo như trước. Bà bực mình nói:
 - Cóc ơi, bà đã khổ rồi, sao mày cứ trêu bà vậy?
 Bà đổ nước lần nữa, múc gáo nước khác vẫn thấy Cóc trong gáo của bà. Không biết làm sao, bà nói:
 - Cóc ơi, ta bỏ mày ra, mày không ra. Cóc cùng ta về nhà nhé.
 Cóc ở trong thùng nước cùng bà về nhà. Lần này bà thấy thùng nước nặng hơn mọi khi. Bà bỗng thấy vui vui vì có một bạn nhỏ. Hôm sau, bà đi làm nương về, thấy nhà cửa đã được dọn sạch sẽ, chõ xôi trên bếp khói thơm tho, cám lợn được nấu, lợn đã ăn no. Lửa trong bếp còn cháy rực. Bà nhìn trước, nhìn sau, không một bóng người. Bà chạy sang hàng xóm hỏi, chẳng ai biết chuyện ấy. 
 Hôm sau, bà đi làm nương, nhưng về sớm hơn mọi khi. Bước thật khẽ, đứng sau liếp nhà, lặng lẽ chờ đợi. Bỗng Cóc ra góc nhà, hiện hình một chàng trai tuấn tú. Chàng làm nhanh như cắt, rửa chảo, đồ xôi, thái cám, dọn dẹp nhà cửa. Bà nhanh tay đẩy cửa, túm tay người trai, nói:
 - Con trai, con là ai mà lại tốt thế, giúp bà đủ mọi việc như vậy?
 - Mẹ ơi, mẹ ngồi đây để con thưa chuyện với mẹ.
 Người trai đó quỳ xuống trước mặt bà già, thưa rằng:
 - Mẹ hãy bình tĩnh để con nói cho mẹ nghe. Con là con trai út của vua Thủy Tề, nhiều lần đi qua đây, con vốn biết mẹ nghèo mà chăm chỉ. Hôm nọ, con đi du xuân, thấy mẹ đi gánh nước, than phiền, ao ước có con trai để đời bớt khổ đau. Con thương mẹ nên hóa thành Cóc để về làm con trai của mẹ đây. Mẹ không chê con nên đã cõng con về. Bây giờ, con là con của mẹ, con sẽ giúp mẹ làm việc, làm nương để mẹ đỡ khổ.
 - Con là con trai của mẹ ư? Mẹ có con thực hay là mơ vậy? Từ giờ trở đi, con không nên biến thành Cóc, mà hãy làm người được không?
 - Mẹ ơi, điều đó không quan trọng, mẹ thương con là được mà.
 - Từ nay, mẹ đặt tên cho con là Chơ, nghĩa là trai út, con nhé.
 - Cám ơn mẹ, con thích cái tên này lắm.
 Ngày hôm sau, Chơ dậy sớm nấu cơm, hai mẹ con ăn xong, mẹ bảo đi làm nương, Chơ nói:
 - Mẹ hãy ở nhà thôi, con đã đi xem hết rồi, nương ngô, rau, đậu con làm cỏ hết rồi. Từ nay trở đi, mọi việc, mẹ hãy để con lo.
 Từ ngày có Chơ, ruộng nương xanh tốt, bốn mùa gặt hái dư ăn; trâu, bò, lợn, gà đầy chuồng. Hai mẹ con sống thầm lặng mà sung túc. Mái nhà được dựng lại ấm cúng. Một hôm, người mẹ già băn khoăn nói với Chơ rằng:
 - Từ ngày mẹ có con, đến nay nhà ta không còn thiếu thứ gì nữa. Mẹ chỉ mong sao mẹ có cháu nối dõi mà thôi.
 - Mẹ ơi, chuyện đó thì khó gì, chỉ cần mẹ đi hỏi vợ cho con thôi.
 - Con ơi, mẹ thấy lo vì con còn là Cóc, chưa biến hẳn thành người, ai mà dám lấy con làm chồng.
 - Con nghĩ rằng, con đội lốt Cóc như vậy để xem ai là người thương mẹ của con, yêu thương con thật lòng mà thôi.
 - Mẹ chẳng dám thổ lộ cùng ai, nhà cậu có hai cô con gái xinh đẹp, nết na, rất kén trai, hay mẹ sang đó hỏi một đứa cho con. Nàng Xống là chị thanh mảnh, yêu kiều; nàng Chở là gái út hiền dịu, nết na. Con thấy thích ai thì để mẹ có lời với cậu. 
 - Mẹ ơi, hỏi nàng út Chở cho con mẹ nhé.
 - Được rồi, mẹ sẽ hỏi nàng Chở cho con.
 Mấy ngày sau, hai mẹ con Chơ cùng nhau đi sang nhà cậu. Khi gần đến nơi, Chơ chui vào lốt Cóc nhảy nhót theo sau mẹ. Xống ra sân đuổi chó cho bác, thấy Cóc, liền quay đầu chạy thẳng vào nhà. Chở chạy ra đuổi chó, vướng phải Cóc nơi gần cửa, nàng nói nhỏ:
 - Cóc ơi, tại sao Cóc lại ở đây, có điềm gì vậy? 
 Người cô thấy vậy, ngại ngùng nói:
 - Đấy là Chơ, con trai của cô đấy. Nó là người mang lốt cóc thôi.
 Người mẹ nói như vậy, nhưng Chơ đã ra vườn ngắm mọi nơi, cho trâu, bò ăn, thoáng hiện hình người trai rồi lại biến ngay thành Cóc, trở về ngồi trên ghế bên cạnh mẹ. Uống nước, nói chuyện hồi lâu với cậu, mẹ Chơ mới lựa lời thưa:
 - Chị chẳng dấu gì cậu, Chơ là con trai mang hình cóc của chị muốn xin phép cậu để được làm thân với Chở, gái út của cậu. Chơ khỏe mạnh, ngoan ngoãn, chăm chỉ làm ăn, nhưng dù sao thì nó là người mang lốt cóc, chị chẳng dám hỏi con gái của nhà ai, nay sang cậu mong cậu thương. 
 Người em ngẫm nghĩ rồi nói: "Chị à, con của cậu cũng như con của bác. Ai đến hỏi thì phải xem, cô sang hỏi thì Chở là con của cô, cô cứ đón nó về mà nuôi và làm vợ Chơ."
 - Được cậu nói như thế thì tốt cho cháu Chơ quá. Xin phép cậu, chị về xem ngày tháng để được đón dâu.
 Từ ngày bố đồng ý gả nàng cho Cóc, Chở buồn tủi vô cùng. Một hôm, chị em đi rừng lấy củi, Xống hỏi Chở:
 - Em định cam chịu lấy Cóc thật sao? Không có cách nào nữa à? Bao nhiêu chàng trai để thương, để nhớ, em đều bỏ qua. Em lấy Cóc để hủy hoại tuổi nụ, tuổi hoa ư?
 - Chị Xống, em cũng biết đau lòng, xin chị đừng nói nữa, làm con không nên cãi lời cha! Cha đã hứa với bác, em thương bác mà sang nhà ở cùng. Trước tiên là an ủi, giúp bác tuổi già, có hạnh phúc ngọt ngào hay không còn do trời ban phú.
 Từ ngày hứa hôn với chàng Cóc, Chở đi đâu cũng nghe làng trên, xóm dưới bàn tán. Một hôm, Chở đang lấy củi, bỗng một chàng trai từ trong bụi cây, xông đến, ôm lấy nàng nói:
 - Chở à, cổ áo em có con sâu róm, anh phủi hộ em nhé.
 - Sâu róm đâu, hay anh chỉ kiếm cớ?
 - Thực lòng anh nhớ em, nên anh nói vậy. Anh biết em buồn, có người sắp chết vì yêu em mà sao em không nhìn lại họ. Anh hỏi thật, nếu em không muốn làm vợ Cóc thì ta cùng nhau trốn đi nơi khác.
 - Chạy trốn ư? Chạy làm sao được số phận? Nắng anh nơi đâu thì anh đi mà âu; nắng em nơi nào thì em sẽ tự rào. Anh đừng mong đợi em!
 Nói rồi Chở chạy một mạch về nhà. Một hôm khác, Chở đi hái rau lợn, bỗng có chàng trai thổi sáo da diết gửi gắm lời thương:
  Hỡi em gái gầu Mông, 
 Bạn tình thương thật là thương
 Sao em cam phận vợ ễnh ương
 Em không nghĩ bạn tình thì thôi
 Em thương, ta về kết thành đôi!
 Chở dùng lá thổi đáp lại như sau:
 Hỡi chàng trai người Mông,
 Ta không có lá số ở chung
 Em thấy anh như trong ảo mộng
 Ta không có phận duyên để chờ
 Em thấy anh như trong giấc mơ.
 Những dịp Chở bị trêu vui như thế không còn kéo dài. Chẳng mấy chốc ngày hẹn đón Chở về nhà bác làm vợ Cóc đã đến. Đám cưới buồn bã, vắng lặng, chỉ có hai mẹ con Chơ đón Chở về nhà mình. Chơ lúc ẩn làm Cóc, lúc hiện nhanh thành người trai. Chở chưa khi nào được nhìn rõ mặt chồng. 
 Tết đầu tiên tại nhà chồng, lễ hội Gầu Tào đến, Chở úp Cóc trong cái địu ngô, rồi cùng mẹ chồng đi dự hội. Cóc thì thầm:
 - Rồi xem, ai là người sẽ đi đến đó trước.
 Hai mẹ con đang dọn dẹp để đóng cửa nhà, thì Cóc đã hóa thành người trai, mặc quần áo thêu gấm hoa, lưng đeo bầu rượu tiên, tay cầm chiếc khèn lớn đi nhanh ra lễ hội. Chở nhìn vào địu trước khi đóng cửa thì chẳng còn thấy Cóc đâu.
 Hai mẹ con đến nơi thì mặt trời đã lên cao. Chở thấy trong các chàng trai đang thi múa khèn, thi hát, có một người trai tuấn tú, rất tài giỏi, trông quen quen, chẳng biết nàng đã gặp người đó ở đâu thì phải. Khi sắp tan hội, chàng trai ấy chạy mất hút tại đầu làng. Chở về nhà, thấy Cóc vẫn nằm nguyên trong địu. Chở nghĩ mãi không ra, người trai đó là ai vậy. Nhìn Chở băn khoăn, người mẹ chồng rất thương con dâu, biết con chỉ muốn tìm điều bí ẩn đó xem sao, liền thủ thỉ mách cách để con được thỏa lòng mong muốn. 
 Hôm sau, Chở úp Cóc trong địu, rồi cùng mẹ chồng đi hội, nhưng nàng bí mật dắt trong áo một sợi lanh. Đợi khi chàng trai nọ thi tài xong, mải mê cùng bạn bè chúc rượu, nàng lén buộc sợi lanh sau thắt lưng chàng. Vui hội đến nửa buổi, chàng trai vội vàng chạy mất hút trên đầu làng như hôm trước. Về đến nhà, nàng mở địu, thấy Cóc vẫn nằm nguyên, chỉ có điều sợi lanh của Chở đang buộc sau lưng Cóc. Chở mừng rỡ kêu lên:
 - Có phải anh là người trai tài, tuấn tú đó không? Sao bấy lâu anh không cho em biết sự thật về anh?
 - Chở à, anh làm vậy thử xem em có buồn khi phải lấy Cóc không? Nhưng vì tình thương sâu nặng với mẹ anh, em đã vượt lên mọi hoàn cảnh. Từ nay, anh xin làm người chồng tốt, che chở cho em và mẹ già.
 Từ đấy, Chơ tự mình vứt bỏ lốt Cóc, vợ chồng say đắm yêu thương nhau, luôn đi bên nhau trong mọi công việc của cuộc sống. Hai vợ chồng chẳng mấy chốc sinh con, đẻ cháu, hạnh phúc bền chặt. Câu chuyện của họ ngày một lan xa, nhưng không ai biết được rằng, Chở đã phải trải qua những ngày tháng dằn vặt, đau khổ, chiến thắng bao cám dỗ thì mới có được niềm hạnh phúc lớn lao như vậy.
 
 

Dương Thị Phương (sưu tầm)

Tin khác

Sự tích khèn, trống, phong tục tập quán của người Mông (24/12/2020 14:53)

Quyết định (21/10/2020 16:10)

Hai chị em tranh một người chồng (19/08/2020 11:04)

Vui cười (30/07/2019 20:47)

Vui cười (27/06/2019 15:06)

Vui cười (26/04/2019 15:25)

VUI CƯỜI (25/03/2019 14:54)

Vui cười (24/01/2019 18:04)

Vui cười (18/12/2018 15:42)

Vui cười (10/12/2018 14:36)

xem tiếp

Nhân vật sự kiện lịch sử

Thơ mới đăng

Văn xuôi mới đăng

Thăm dò ý kiến

Bạn đang tích lũy tài sản gì?
Bất động sản
Tài sản cố định
Tiền gửi ngân hàng
Tiền mặt
Vàng